Jak wspierać rozwój nowoczesnych i innowacyjnych małych i średniej wielkości przedsiębiorstw w Polsce




Wzrost znaczenia innowacyjności i zaawansowanych technologii jako podstawowego czynnika determinującego procesy ekonomiczne jest cechą charakterystyczną współczesnej gospodarki światowej. Stopień innowacyjności firm decyduje o kierunkach i tempie rozwoju gospodarczego. Innowacyjność gospodarek kształtuje także strukturę i warunki współpracy międzynarodowej między krajami i przedsiębiorstwami. Dzięki wdrażaniu innowacji technologicznych, procesowych i organizacyjnych, możliwe jest obniżenie kosztów produkcji, podniesienie jakości produkowanych wyrobów oraz zwiększenie wpływów z eksportu. Konkurencyjność w coraz większym stopniu warunkowana jest przez wykorzystywane technologie oraz przez innowacyjność. Działalność innowacyjna przyczynia się też do powstawania nowych form konkurowania. Zgodnie z danymi GUS poziom innowacyjności polskich MSP jest znacznie niższy niż poziom innowacyjności MSP większości krajów UE-15 („starej Unii”). Stopień innowacyjności jest w dużym stopniu zależny od świadomości kadry zarządzającej w zakresie potrzeby wprowadzania innowacyjnych rozwiązań.<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />



Postrzeganie roli pracowników w tworzeniu wizerunku przedsiębiorstwa jako firmy innowacyjnej potwierdzają tezę o niskim kapitale intelektualnym polskich MSP. Firmy nie posiadają zdolności do wydobywania najlepszych rozwiązań z wiedzy jej pracowników. W niewielkim stopniu też przedsiębiorstwa osiągają organizacyjne zdolności firmy do spełnienia wymagań rynku. Niewielka rola, jaką ma współpraca z jednostkami naukowymi w procesie innowacyjnym określa też niedobory w kapitale relacyjnym obejmującym wiedzę o relacjach z klientami i dostawcami a także rozumienie wpływu otaczających czynników na gospodarkę.



Kapitał intelektualny, który jest motorem rozwoju społeczeństwa informacyjnego jeszcze prawdopodobnie dość długo nie będzie elementem, który stanowić będzie podstawę rozwoju polskich przedsiębiorstw. Związek między „dobrym samopoczuciem” przedsiębiorców a rzeczywistą sytuacją firmy jeśli chodzi o stopień nowoczesności i innowacyjność jest raczej niewielki.



W większości przypadków przedsiębiorstwa sektora MSP postrzegają swoje obecne działania wyłącznie w perspektywie krótkiego okresu – brakuje tym samym długookresowej strategicznej wizji rozwoju przedsiębiorstwa, przekładającej się na konsekwentnie wdrażane działania.



Kontynuacja trendu spadkowego w zakresie nakładów na B+R/innowacje przez polski sektor MSP w najbliższych latach niekorzystnie wpłynie na perspektywy długookresowego rozwoju gospodarczego państwa oraz może przyczynić się do dalszego pogłębienia strukturalnej luki pomiędzy gospodarką polską a gospodarkami państw starej Unii Europejskiej.



Rzeczywiste zdolności rozwojowe przedsiębiorstw zależą w znacznym stopniu od skali prowadzonej aktywności inwestycyjnej i innowacyjnej. Działalność taka powinna opierać się na implementacji innowacji co zwykle wiąże się z ponoszeniem wydatków na inwestycje.



Rola wprowadzonych innowacji jest nie do przecenienia, jest rolą szczególną, zwłaszcza w przedsiębiorstwach kraju takiego, jak Polska, w którym wyzwaniem jest pokonanie luki rozwojowej wobec bardziej gospodarczo rozwiniętych krajów, a w szczególności wobec UE.



Z tego punktu widzenia z niepokojem należy odbierać wysoką samoocenę przedsiębiorców w zakresie postrzegania własnych firm jako innowacyjnych, konkurencyjnych i nowoczesnych. Rzeczywistość pozostawia wiele do życzenia jeśli chodzi o realne wydatki na nowoczesne technologie i innowacje w polskich MSP.



Z tego względu działania proinnowacyjne przedsiębiorstw, a zwłaszcza przedsiębiorstw sektora MSP, powinny znaleźć zrozumienie i aktywne wsparcie ze strony władz publicznych różnych szczebli.



Wydaje się, że dobrym początkiem tworzenia systemu mającego wspomóc podniesienie poziomu innowacyjności polskich małych i średniej wielkości przedsiębiorstw jest uzmysłowienie menedżerom rzeczywistej luki technologicznej, jaka dzieli nasze MSP od firm w UE.



Działania proinnowacyjne państwa powinny opierać się na czterech podstawowych kierunkach wsparcia:



1.                   wsparcia finansowego planowanych inwestycji w zakresie podnoszenia stopnia innowacyjności,



2.                   wsparcia w zakresie know-how i przepływu informacji z jednostek naukowych do MSP,



3.                   wsparciu procesu edukacji przedsiębiorców na poziomie wyższym i podyplomowym,



4.                   wsparcia współpracy z jednostkami naukowymi przedsiębiorstw i wsparcie tworzenia firm odpryskowych przez naukowców komercjalizujących własne osiągnięcia badawcze.





Istotnym jest też rozpoczęcie intensywnego wspierania tworzących się powiązań kooperacyjnych i klastrów MSP oraz wspierania roli instytucji naukowych w procesie sieciowania małych i średniej wielkości firm w Polsce.



Dostępność narzędzi wspierania innowacyjności jest obecnie mocno ograniczona. Można także pokusić się o stwierdzenie, że istniejące instrumenty polityki wspierania działań innowacyjnych MSP są niedostosowane do rzeczywistości gospodarczej.





Projektując nowe narzędzia wspierania innowacyjności należy wziąć pod uwagę charakter potrzeb MSP w zakresie wykorzystania pomocy publicznej. Jak wiadomo, głównym czynnikiem różnicującym częstotliwość podejmowania starań o uzyskanie pomocy publicznej jest wielkość firmy.



Należy pamiętać także, że jedną z głównych przyczyn nie korzystania ze wsparcia ze strony państwa, jest niedoinformowanie przedsiębiorców, że taka pomoc istnieje. Z tego względu każde planowane narzędzie powinno zostać dopracowane także od strony medialnej, przy użyciu najczęściej wykorzystywanych źródeł informacji przez przedsiębiorców.



Planowane narzędzia pomocowe powinny zostać ukierunkowane nie tylko na firmy, które z pomocy publicznej korzystają i planują korzystać, ale także na te branże, których istnienie może stać się istotnym strategicznie elementem kształtowania polityki gospodarczej. W tym kontekście ważnym jest, aby pomoc państwa ukierunkowana była na sektory wysokotechnologiczne, dysponujące zaawansowanymi technologiami informacyjnymi oraz na naukę.



Aleksander Żołnierski

< body>