Od redakcji: Sejm przyjął ostatecznie raport autorstwa Zbigniewa Ziobry jako raport komisji śledczej powołanej do zbadania afery Rywina. Wobec kombinacji części polityków lewicy, by raport ten nie ukazał się w drukiem, jako stanowisko sejmu, lub też ukazał się jak najpóźniej, zdecydowaliśmy się opublikować raport na naszych stronach. Redakcja „Kontratekstów” nie zajmuje stanowiska wobec tego dokumentu i jego twierdzeń. Uważamy jednak, że w demokratycznym państwie ukrywanie dokumentów przyjętych przez sejm przed obywatelami jest niedopuszczalne.
WPROWADZENIE
1. Podstawy prawne powołania przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Komisji Śledczej do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji, zwanej dalej "Komisją".

Podstawy prawne powołania Komisji stanowią: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i ustawa z dnia 21 stycznia 1999 r. o sejmowej komisji śledczej (Dz.U. z 1999 r., Nr 35, poz. 321) oraz, bezpośrednio - uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2003 r. w sprawie powołania Komisji i w sprawie wyboru jej składu osobowego (w tym ostatnim zakresie zastosowanie ma również regulamin Sejmu).

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 111 przesądza, iż do zbadania określonej sprawy Sejm może powołać Komisję Śledczą, a tryb jej działania reguluje ustawa.

W dniu 10 stycznia 2003 r. (39 posiedzenie Sejmu IV kadencji), na podstawie art. 111 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 i 2 ustawy o sejmowej komisji śledczej, Sejm powołał Komisję Śledczą do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji. Za powołaniem Komisji opowiedziało się 394 posłów, przeciw był 1 poseł, a 4 posłów wstrzymało się od głosu. Uchwała powołująca określiła w 3 punktach cele Komisji oraz wyznaczyła jej liczebność na 10 posłów. Potwierdzono też, co do zasady, jawność posiedzeń Komisji, przy uwzględnieniu jednak ograniczeń wynikających z ustaw lub regulaminu Sejmu. Tego samego dnia, większością 235 głosów, przy braku przeciwnych i 106 wstrzymujących się, Sejm dokonał wyboru składu osobowego Komisji. Tuż po powołaniu Komisji, zgodnie z zapowiedzią Marszałka Sejmu złożoną w trakcie debaty nad uchwałą powołującą, Prezydium Sejmu wniosło projekt jej nowelizacji, zmierzający do odmiennego niż w art. 154 ust. 1 i 2 regulaminu Sejmu określenia udziału posłów, nie będących członkami przedmiotowej Komisji, w jej posiedzeniach. Wniesiona nowelizacja polegała na tym, iż w jawnych posiedzeniach Komisji będą mogli uczestniczyć posłowie spoza jej składu, jednak bez prawa czynnego udziału (zabieranie głosu, składanie wniosków i udział w głosowaniu), natomiast co do posiedzeń zamkniętych to zastosowanie zachowuje art. 154 ust. 2 regulaminu Sejmu wykluczający uczestnictwo posłów nie będących członkami Komisji. Zmianę tę Sejm przyjął w dniu 23 stycznia 2003 r. większością 402 głosów, przy 8 przeciwnych i 3 wstrzymujących się.

Zadania postawione przed Komisją.

W uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 stycznia 2003 r. przed Komisją Śledczą zostały postanowione 3 cele dotyczące zbadania:

1) okoliczności towarzyszących próbie wymuszenia przez Lwa Rywina korzyści majątkowych i politycznych w zamian za spowodowanie zaniechania wprowadzenia niekorzystnych dla prywatnych mediów zmian w ustawie o radiofonii i telewizji oraz za odpowiadające ich interesom decyzje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a także ustalenie osób, które miały inicjować powyższe działania - przedstawione w "Gazecie Wyborczej" z dnia 27 grudnia 2002 r. i w innych mediach;

2) przebiegu procesu legislacyjnego w zakresie nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji, w kontekście spraw, o których mowa w pkt 1;

3) prawidłowości reakcji organów państwowych na uzyskane przez nie informacje w sprawie, o której mowa w pkt 1.".

Tryb działania Komisji

W odniesieniu do osób wzywanych przez Komisję w celu złożenia zeznań i w sprawie ustanawiania pełnomocnika zastosowanie, na mocy art. 11 ust. 3, a, w odniesieniu do kar porządkowych, na mocy art. 12 ust. 2 ustawy o sejmowej komisji śledczej, miały przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Osoba wzywana przed Komisję w celu złożenia zeznań uzyskiwała status prawny świadka oraz wszystkie związane z tym uprawnienia i obowiązki określone przepisami Kpk.
W toku przesłuchań przed Komisją powstał problem odmowy odpowiedzi na pytania ze względu na obowiązek zachowania przez świadka tajemnicy szczególnie chronionej.

Już pierwszy przesłuchiwany przez Komisję świadek - Pan Adam Michnik odmówił odpowiedzi na pytania posła Jana Rokity zasłaniając się tajemnicą dziennikarską. Komisja, w trybie art. 15 ust. 1 ustawy o sejmowej komisji śledczej, zwróciła się do Prokuratora Generalnego o podjęcie czynności procesowych zmierzających do uchylenia przez sąd obowiązku zachowania tajemnicy dziennikarskiej przez świadka Adama Michnika. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa Wydział III Karny odmówił zwolnienia tego świadka z obowiązku zachowania tajemnicy dziennikarskiej, stwierdzając, iż nie zachodzi przesłanka z art. 180 § 2 k.p.k., zgodnie z którą dana okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Na obowiązek zachowania tajemnicy dziennikarskiej powołał się także świadek Paweł Smoleński odmawiając odpowiedzi na pytanie posła Bogdana Lewandowskiego dotyczące kręgów, z których mogła wyjść korupcyjna propozycja złożona przez Lwa Rywina. W tym wypadku Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa Wydział III Karny również odmówił zwolnienia świadka z obowiązku zachowania tajemnicy dziennikarskiej, uznając wniosek Komisji za niewystarczająco uzasadniony. Z kolei świadek Janina Sokołowska powołała się na tajemnicę zawodową radcy prawnego odmawiając odpowiedzi na pytanie posła Zbigniewa Ziobro o to z jakimi zadaniami wiązały się wizyty świadka w firmie Muza. W tym przypadku sama Komisja uznała, że okoliczności objęte pytaniem mogą być ustalone w drodze innych czynności dowodowych. Analogiczna sytuacja miała miejsce podczas przesłuchania świadka Stanisława Sołtysińskiego. Natomiast zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy państwowej świadka Andrzeja Barcikowskiego - Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odbyło się w trybie art. 179 § 1 k.p.k., tj. po uzyskaniu zwolnienia świadka z obowiązku zachowania tajemnicy państwowej przez Prezesa Rady Ministrów. Z kolei przesłuchanie p. Wandy Marciniak - byłej prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie oddelegowanej do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie odbyło się w trybie art. 180 § 1 k.p.k., z tym, że zgodnie z przepisami art. 16 ustawy o sejmowej komisji śledczej i art. 156 regulaminu Sejmu przesłuchanie p. Wandy Marciniak odbyło się na posiedzeniu zamkniętym, a treść zeznań została objęta klauzulą tajności "poufne" zgodnie z art. 21 ust 1 w zw. z art. 23 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 11, poz.95 z późn. zm.).

Komisja działając na podstawie art. 172 k.p.k. przeprowadziła 4 konfrontacje: podczas 58 posiedzenia, w dniu 19 lipca 2003r. świadka Bożeny Szumielewicz kolejno ze świadkami Tomaszem Łopackim, Iwoną Galińską i Janiną Sokołowską, a w czasie 73 posiedzenia, w dniu 9 października 2003r. świadka Aleksandry Jakubowskiej ze świadkiem Heleną Łuczywo. Proceduralnie czynność ta różniła się od "zwykłego" przesłuchania świadka brakiem pierwszej fazy, czyli swobodnej wypowiedzi świadka oraz tym, że pytania zmierzały wyłącznie do usunięcia lub wyjaśnienia rozbieżności występujących we wcześniejszych zeznaniach świadków.

Poza instytucjami prawnymi k.p.k. stosowanymi odpowiednio przed Komisją, należy również wskazać na przepisy art. 15 ust. 1 i art. 14 ustawy o sejmowej komisji śledczej, które stanowiły niezwykle istotne instrumenty działań podejmowanych przez Komisję. Pierwszy z wymienionych przepisów reguluje kwestię tzw. pomocy prawnej wykonywanej przez Prokuratora Generalnego na rzecz Komisji, drugi zaś określa uprawnienia Komisji do zapoznawania się i pozyskiwania dokumentów i akt będących w dyspozycji organów władzy publicznej, organów innych osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, a także podstawy udostępniania materiałów zebranych przez Komisję innym organom władzy publicznej.

Reasumując należy stwierdzić, że tryb działania Komisji, ze względu na ogromną przewagę przesłuchań w jej działalności, opierał się na odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania karnego w związku z przepisami ustawy o sejmowej komisji śledczej oraz przepisami regulaminu Sejmu.

Pełna jawność prac Komisji.

Powołując Komisję Śledczą do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w uchwale z dnia 10 stycznia 2003 r. w § 3 postanowił, że jej posiedzenia będą jawne, o ile przepisy ustaw lub regulaminu Sejmu nie stanowią inaczej. Zasadą więc stała się, rozumiana możliwie najszerzej, jawność prac Komisji, czyniąca zadość obywatelskiemu prawu do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, zagwarantowanemu w art. 61 Konstytucji. Tak pojmowana jawność prac polegała na dopuszczeniu - w granicach możliwości lokalowych i z uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa - publiczność do obserwowania obrad Komisji (w tym do, stanowiących ich integralną część, czynności o charakterze ściśle procesowym). Dostęp ten był realizowany głównie poprzez: umożliwienie stacjom radiowym i telewizyjnym prowadzenia bezpośrednich transmisji z posiedzeń Komisji, zapewnienie swobodnego dostępu do prac Komisji przedstawicielom prasy i mediów elektronicznych, a wreszcie poprzez publikowanie na stronie internetowej Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdań stenograficznych z posiedzeń Komisji (łącznie 8 644 strony stenogramów). Liczne listy (tradycyjne i elektroniczne) będące reakcją obywateli na pracę Komisji, z którą zapoznawali się właśnie poprzez internetowe stenogramy, świadczą o wielkiej przydatności tej formy informacji. Z możliwości stworzonych przez Komisję skorzystały liczne media, a wśród nich dwie stacje telewizyjne TVP3 i TVN24, które prowadziły bezpośrednie transmisje z obrad Komisji, co zapewniło możliwość obserwowania "na żywo" przebiegu jej prac wszystkim zainteresowanym. Jak już wspomniano w rozdziale I pkt 2 sprawozdania, Sejm zadbał również o tzw. wewnętrzną jawność prac Komisji, dopuszczając do obecności w jej jawnych posiedzeniach, jednak bez prawa czynnego w nich udziału, posłów nie będących jej członkami.
Rzeczą oczywistą jest, że mimo przyjęcia jako zasady - jawności prac Komisji - dostęp opinii publicznej do jej prac nie mógł pozostać, przynajmniej od strony możliwości prawno-proceduralnych, całkowicie nieograniczony.

Granicę jawności działań Komisji wyznaczyły następujące przepisy:

- art. 16 ustawy o sejmowej komisji śledczej - nakazujący, by czynności przesłuchiwania osób wezwanych, zbierania i udostępniania materiałów oraz tzw. czynności zlecone Prokuratorowi Generalnemu (art. 11 ust. 1, art. 14 i art. 15 ustawy) przeprowadzane były z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej,

- art. 183 § 2 k.p.k. nakazujący wyłącznie jawności przesłuchania świadka, jeżeli treść składanych przez niego zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą, o ile świadek tego zażąda,

- art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) uzależniający publikowanie i rozpowszechniania danych osobowych i wizerunków świadków od ich zgody (z określonymi wyjątkami dotyczącymi "osób powszechnie znanych w związku z ich działalnością publiczną"),

- art. 156 regulaminu Sejmu, który zezwala Komisji na odbycie posiedzenia zamkniętego, gdy uzna ona to za wskazane.

Należy podkreślić, iż w praktyce Komisja niezwykle rzadko korzystała ze wskazanych instrumentów prawnych. Jedynie dwukrotnie przesłuchiwała świadków na posiedzeniu zamkniętym. Pierwszy raz posiedzenie zostało zamknięte w celu przesłuchania byłej wicedyrektor Departamentu Legislacyjnego w Rządowym Centrum Legislacji - p. Ewy Gościckiej. Miało to miejsce w czasie 62 posiedzenia Komisji, w dniu 21 sierpnia 2003r. Drugim świadkiem przesłuchanym przy wyłączeniu jawności posiedzenia była p. Wanda Marciniak, była prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Przesłuchanie to odbyło się w czasie 63 posiedzenia Komisji, w dniu 4 września 2003r. Jak już wspomniano w przypadku przesłuchania p. Wandy Marciniak, jej zeznania zostały objęte klauzulą tajności "poufne", którą jednak następnie Komisja bardzo szybko uchyliła w drodze uchwały podjętej na 66 posiedzeniu, w dniu 17 września 2003r.

Realizacja zadań postawionych przed Komisją

1. Organizacja prac Komisji
Zgodnie z art. 20 ust. 3 regulaminu Sejmu w dniu 14 stycznia 2003 r., na swoim pierwszym posiedzeniu, Komisja dokonała wyboru prezydium Komisji w składzie - poseł Tomasz Nałęcz (przewodniczący), poseł Bohdan Kopczyński, poseł Bogdan Lewandowski (zastępcy przewodniczącego).
Na podstawie § 2 uchwały Sejmu z dnia 10 stycznia 2003 r. w sprawie powołania Komisji Śledczej do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji Komisja działała w 10-osobowym składzie, z tym że od dnia 2 grudnia 2003r. do dnia 23 stycznia 2004r., tj. od dnia wyłączenia ze składu Komisji Poseł Renaty Beger do dnia powołania przez Sejm na jej miejsce Posła Jana Łącznego funkcjonowała w składzie 9 osobowym.

Komisja postanowiła sporządzić możliwie dokładny plan swojej pracy, stosownie do zadań postawionych przed nią przez Sejm. W tym celu zarysowany został, na posiedzeniach w dniach 14 i 15 stycznia 2003 r., harmonogram jej prac, z tym że pierwsza lista osób, które miały być wezwane w celu złożenia zeznań oraz terminarz przesłuchań tych osób zostały zatwierdzone na trzecim posiedzeniu Komisji w dniu 3 lutego 2003 r.

W trakcie tych pierwszych posiedzeń zostały też określone podstawowe założenia metodologiczne działania Komisji. Między innymi, jako konieczną dla pełnej realizacji stojących przed Komisją zadań uznano stałą i ścisłą współpracę z prokuraturą, a w szczególności z Prokuraturą Apelacyjną w Warszawie prowadzącą postępowanie w sprawie przeciwko Lwu Rywinowi. Realizację tej zasady stanowiły spotkania prezydium Komisji zarówno z Prokuratorem Generalnym Grzegorzem Kurczukiem, jak i Prokuratorem Krajowym Karolem Napierskim w dniu 15 stycznia 2003 r. oraz spotkania z prokuratorami prowadzącymi śledztwo w sprawie przeciwko Lwu Rywinowi w siedzibie Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie w dniach 5 i 12 marca 2003 r. Celem tych dwóch ostatnich było zapoznanie się z dotychczasowym przebiegiem postępowania karnego oraz ustalenie zasad dalszej współpracy Komisji z prokuraturą. Ponadto na żądanie Komisji, Prokuratura Apelacyjna w Warszawie udostępniła jej akta sprawy i zobowiązała się do uzupełniania przekazanego materiału w miarę pozyskiwania go w trakcie śledztwa. W ramach współpracy z prokuraturą kluczową rolę odgrywał przewodniczący Komisji, który utrzymywał stały kontakt z prokuratorami prowadzącymi i nadzorującymi śledztwo. Przekazanie pierwszej partii materiałów postępowania przygotowawczego miało miejsce w dniu 29 stycznia 2003 r., natomiast kolejne materiały napływały do Komisji sukcesywnie. Materiały te były analizowane przez członków Komisji i pełniły pomocniczą rolę w postępowaniu prowadzonym przez Komisję. Komisja zwracała się również do Prokuratora Generalnego o przeprowadzenie czynności procesowych mających na celu uzyskanie lub zabezpieczenie materiału dowodowego, jak np. billingi telefoniczne, czy twarde dyski komputerów (szerzej o tym w pkt 2 niniejszego rozdziału).Od dnia wniesienia do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa aktu oskarżenia przeciwko p. Lwu Rywinowi ( przekazanego następnie do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Warszawie ), Komisja prowadziła z tymi sądami korespondencję i wymianę dokumentów. W dniu 28 listopada 2003r. działając z upoważnienia Komisji jej Przewodniczący Tomasz Nałęcz wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z wnioskiem o wydanie zezwolenia na przeglądanie akt zakończonego postępowania przygotowawczego przeciwko p. Lwu Rywinowi prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie, a następnie w dniu 5 lutego 2004r. działając na podstawie art. 14 ustawy o sejmowej komisji śledczej do Przewodniczącego VIII Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Warszawie z prośbą o przekazanie Komisji uwierzytelnionych odpisów protokołów rozprawy w sprawie przeciwko Lwu Rywinowi.

Mając na względzie dbałość o obiektywizm i rzetelność swoich działań, zabezpieczenie praw osób przesłuchiwanych i osób trzecich, a także dobro interesu publicznego, Komisja zaprosiła do uczestniczenia w swoich pracach, w charakterze ekspertów następujących specjalistów z dziedziny prawa karnego procesowego: dr Hannę Gajewską-Kraczkowską (Uniwersytet Warszawski), prof. Jana Grajewskiego (Uniwersytet Gdański), prof. dr hab. Andrzeja Murzynowskiego (Uniwersytet Warszawski), dr Monikę Zbrojewską (Uniwersytet Łódzki). W następstwie sprzeciwu Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zgłoszonego na podstawie art. 37 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, rezygnację z dalszego pełnienia tej funkcji złożyli prof. dr hab. Andrzej Murzynowski i prof. dr hab. Jan Grajewski. Komisja jednogłośnie podjęła uchwałę wyrażającą podziękowanie obu panom profesorom za stojące na wysokim poziomie doradztwo prawne.

Ponadto Komisja na bieżąco korzystała z pomocy prawnej Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu, a także opinii oraz ekspertyz prawnych wykonywanych przez Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu (wykaz opinii i ekspertyz stanowi załączniki nr 3).

Od samego początku prac Komisji kluczową rolę w tworzeniu materiału dowodowego odgrywały przesłuchania świadków. W sumie Komisja przesłuchała w tym charakterze 50 osób. Jako świadków o podstawowym znaczeniu należy uznać Pana Adama Michnika, Panią Wandę Rapaczyńską, Panią Helenę Łuczywo, Pana Pawła Smoleńskiego, Pana Roberta Kwiatkowskiego, Pana Włodzimierza Czarzastego, Pana Leszka Millera, Pana Juliusza Brauna, Panią Aleksandrę Jakubowską oraz Pana Lwa Rywina, który jako jedyny odmówił odpowiedzi na wszystkie zadane mu przez Komisję pytania, wygłaszając jednocześnie oświadczenie. O roli zeznań świadków dla prac Komisji świadczy to, że z 90 odbytych posiedzeń, aż 75 poświęconych było na przesłuchania świadków.

Należy również wspomnieć, iż w trakcie swoich prac Komisja ulegała zmianom osobowym, a także formułowane były wnioski o wyłączenie posłów z jej składu.

Przy zachowaniu składu 10-osobowego, Sejm, na 42 posiedzeniu w dniu 28 lutego 2003 r., odwołał ze składu Komisji posłów Ryszarda Kalisza i Piotra Smolanę, a na ich miejsca powołał posłanki Anitę Błochowiak i Renatę Beger (skład Komisji stanowi załączniki nr 1 do sprawozdania).

Komisja nie przyjęła 6 wniosków o wyłączenie posłów z jej składu, zgłoszonych w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy o sejmowej komisji śledczej. Jeden dotyczył wyłączenia posła Tomasza Nałęcza (zgłosiła go posłanka Renata Beger), a 5 pozostałych zostało złożonych przez pełnomocników Lwa Rywina (dotyczyły wyłączenia ze składu Komisji posłów: Piotra Smolany i Zbigniewa Ziobro) oraz przez prezesa Zarządu TVP S.A. Roberta Kwiatkowskiego (dotyczyły wyłączenia ze składu Komisji posłów: Tomasza Nałęcza, Jana Rokity i Zbigniewa Ziobro).

Wnioskodawcy, w oparciu o przepis art. 4 ustawy o sejmowej komisji śledczej, swoje wnioski argumentowali okolicznościami, które - ich zdaniem - mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności członka Komisji w danej sprawie (dotyczyło to posłów: Tomasza Nałęcza - dwukrotnie, Jana Rokity i Zbigniewa Ziobro) oraz - braniem udziału w jakiejkolwiek roli procesowej przed organem władzy publicznej w sprawie będącej przedmiotem badań Komisji (dotyczyło to posłów: Piotra Smolany i Zbigniewa Ziobro). Natomiast wniosek Przewodniczącego Komisji Posła Tomasza Nałęcza o wyłączenie ze składu Komisji Pani Poseł Renaty Beger zgłoszony w oparciu o art. 4 pkt 3 ustawy o sejmowej komisji śledczej, Komisja przyjęła większością głosów - 5 posłów głosowało za przyjęciem wniosku, 4 wstrzymało się od głosu, nikt nie głosował przeciwko wnioskowi (zgłoszenie wniosku i jego rozpatrzenie miało miejsce na 86 posiedzeniu Komisji, w dniu 2 grudnia 2003r.). Na 67 posiedzeniu, w dniu 23 stycznia 2004r Sejm powołał do składu Komisji Posła Jana Łącznego, który zastąpił wyłączoną z jej składu w drodze uchwały Komisji Poseł Renatę Beger.

2. Czynności wykonane przez Komisję oraz zebrane w ich wyniku materiały
Komisja realizując postawione przed nią cele miała obowiązek pozyskać wiedzę o faktach wystarczającą do sformułowania sprawozdania i stosownych wniosków końcowych. W tym celu Komisja przeprowadziła szereg czynności procesowych samodzielnie, a inne zleciła prokuraturze. Komisja przesłuchała 50 świadków, w tym niektórych kilkakrotnie. Odbyły się też 4 konfrontacje. Protokoły zeznań świadków oraz przeprowadzonych konfrontacji obejmują łącznie 7 833 strony (wykaz imienny przesłuchanych świadków stanowi załącznik nr 2). Komisja nie uwzględniła 11 wniosków o wezwanie w celu złożenia zeznań, dotyczących 10 osób (w stosunku do Aleksandra Kwaśniewskiego zgłoszone zostały dwa wnioski - przez poseł Renatę Beger).
Komisja nie uwzględniła 7 wniosków posła Zbigniewa Ziobro o wezwanie świadków: na 47 posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2003 r. o wezwanie w charakterze świadka przed Komisję Marka Ungiera; na 54 posiedzeniu w dniu 11 lipca 2003 r. o wezwanie przed Komisję w charakterze świadka Marka Wagnera oraz Wojciecha Reszczyńskiego; na 61 posiedzeniu w dniu 20 sierpnia 2003 r. o wezwanie przed Komisję w charakterze świadka Bogusława Kotta oraz Zygmunta Kapustę i Karola Napierskiego oraz na 16 posiedzeniu w dniu 6 marca 2003 r. Jerzego Rolickiego.
Komisja nie uwzględniła także wniosku posła Bohdana Kopczyńskiego na 47 posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2003 r. dotyczącego Anatola Lawiny.
Komisja nie uwzględniła ponadto wniosków posłanki Renaty Beger dotyczących Piotra Cieślaka i dwukrotnie Aleksandra Kwaśniewskiego. O wezwanie Aleksandra Kwaśniewskiego posłanka Beger wnioskowała po raz pierwszy na 21 posiedzeniu w dniu 19 marca 2003 r., po raz drugi na 25 posiedzeniu Komisji w dniu 29 marca 2003 r.

Działając w oparciu o przepis art. 14 ust. 1 ustawy o sejmowej komisji śledczej, który daje komisji śledczej prawo występowania do organów władzy publicznej oraz organów innych osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej z żądaniem złożenia pisemnych wyjaśnień lub przedstawienia dokumentów będących w ich dyspozycji albo akt każdej sprawy przez nie prowadzonej, Komisja 31 razy występowała w tym trybie. Wystąpienia były skierowane m.in. do: Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, Ministra Kultury, Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Zastępcy Prokuratora Generalnego RP, Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie oraz Przewodniczącego Rady Nadzorczej TVP S.A. Przedmiotem wystąpień były żądania przekazania Komisji dokumentów istotnych dla wyjaśnienia sprawy, a w szczególności akt prokuratorskich, protokołów posiedzeń Rady Ministrów, protokołów posiedzeń Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, materiałów będących przedmiotem ich obrad oraz korespondencji pomiędzy tymi organami.
W związku z tym należy zwrócić szczególnie uwagę na niewłaściwą realizację wniosków Komisji przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. Dokumenty były dostarczane wybiórczo i ze znacznym opóźnieniem.

Ponadto Komisja działając na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o sejmowej komisji śledczej zwróciła się do Sądu Okręgowego w Warszawie o doręczenie uwierzytelnionych odpisów protokołów rozprawy w sprawie przeciwko Lwu Rywinowi, w celu wykorzystania ich jako materiału dowodowego.

Komisja gromadziła również materiały w przedmiotowej sprawie korzystając w tym celu z trybu, przewidzianego w art. 15 ustawy o sejmowej komisji śledczej, gwarantującego pomoc prokuratury.

Komisja wielokrotnie kierowała swoje wystąpienia do Prokuratora Generalnego (lub Zastępcy Prokuratora Generalnego) zwracając się o przeprowadzenie określonych czynności procesowych (lista wniosków w sprawie wykonania tych czynności stanowi załączniki nr 4).

Czynności te można podzielić na trzy zasadnicze grupy. Pierwsza obejmuje czynności mające na celu pozyskanie i zabezpieczenie dowodów rzeczowych, takich jak bilingi telefoniczne, dokumenty oraz twarde dyski komputerów stacjonarnych i przenośnych.

Do drugiej grupy należy zaliczyć te, które dotyczyły innych źródeł dowodowych - jak np. opinii biegłych. Chodzi tu m.in. o wniosek Komisji dotyczący sporządzenia opinii przez biegłego z dziedziny finansowo-księgowej, w związku z uzyskaniem w trakcie jej prac informacji świadczących o tym, że przedsiębiorstwa należące do Lwa Rywina lub przedsiębiorstwa w których pełnił on funkcje statutowe mogą być zamieszane w popełnienie przestępstwa.

Trzecia grupa obejmuje czynności zmierzające do uzyskania wymaganego prawem zwolnienia z tajemnicy ustawowo chronionej określonych osób. Znajdują się tu dwa wnioski kierowane do Prokuratora Generalnego o podjęcie stosownych działań, mających na celu uchylenie tajemnicy dziennikarskiej wobec składających zeznania przed Komisją Panów Adama Michnika i Pawła Smoleńskiego - w obu przypadkach Sąd odmówił wyrażenia zgody na uchylenie tajemnicy dziennikarskiej. Z tą grupą wiąże się też merytorycznie wniosek Komisji z dnia 12 czerwca 2003 r. skierowany (bez pośrednictwa Prokuratora Generalnego) do Prezesa Rady Ministrów Leszka Millera o zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy państwowej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Andrzeja Barcikowskiego, a także wniosek do Prokuratora Generalnego o dokonanie czynności zmierzających do zwolnienia b. prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie Wandy Marciniak z obowiązku zachowania tajemnicy służbowej.

Komisja nie przyjęła 8 wniosków posła Zbigniewa Ziobro w trybie art. 15 ustawy o sejmowej komisji śledczej, do Prokuratora Generalnego o przeprowadzenie czynności śledczych w zakresie zabezpieczenia niektórych dowodów: na 3. posiedzeniu w dniu 3 lutego 2003 r. wniosku m. in. o zabezpieczenie dokumentacji prowadzonych przez sekretariaty Leszka Millera, Marka Wagnera, Lecha Nikolskiego, Aleksandry Jakubowskiej, Włodzimierza Czarzastego, Jerzego Wenderlicha, Andrzeja Zarębskiego oraz Roberta Kwiatkowskiego, przeszukanie pomieszczeń prywatnych i służbowych należących do Lwa Rywina pod kątem znalezienia istotnych dla sprawy dokumentów; na 8. posiedzeniu w dniu 15 lutego 2003 r. wnioskował o ustalenie numerów telefonów, wraz z billingami, Leszka Milllera i Lecha Nikolskiego oraz o zabezpieczenie kalendarzy prowadzonych przez sekretariaty tych osób; na 28. posiedzeniu w dniu 3 kwietnia 2003 r. o ustalenie numerów telefonów oraz bilingów Leszka Millera, Lecha Nikolskiego oraz Aleksandry Jakubowskiej, na 86 posiedzeniu o dostarczenie przez prokuraturę billingów z l lipca 2002 r. Leszka Millera, Marka Wagnera oraz Aleksandra Proksy.
Nieprzyjęcie tych wniosków, jak również wyżej wskazanych wniosków w sprawie przesłuchania świadków, w dużym stopniu utrudniło Komisji Śledczej wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności badanej sprawy. Komisja miała obowiązek ustalić prawdę obiektywną. Mogła tego dokonać wyłącznie poprzez przeprowadzenie dowodów zgodnie z regułami określonymi w ustawie o Komisji Śledczej. Tym samym odrzucając wniosek dowodowy Komisja Śledcza powinna posiłkować się praktyką utrwaloną na gruncie kodeksu postępowania karnego (art 170 k.p.k). Wniosek dowodowy oddala się, gdy przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne; okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona; dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności; dowodu nie da się przeprowadzić. Niestety stwierdzić należy, i ż mimo poważnych wątpliwości , stwierdzonych w sprawie, które wymagały wyjaśnienia poprzez przeprowadzeni dowodów czy to z dokumentów, czy to z przesłuchań świadków, wiele wniosków dowodowych zostało przyczyn pozamerytorycznych – politycznych odrzuconych. Większość rządowa ukształtowana w Komisji Śledczej wielokrotnie przedkładała interes partyjny nad poznanie prawdy w rozpatrywanej sprawie.
Zebrany przez Komisję materiał dowodowy obejmuje ponadto, przekazane przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie, 3024 strony akt postępowania przygotowawczego - w tym 657 stron zawierających zeznania świadków i 9536 stron zawierających bilingi telefoniczne, 2104 strony akt nadzoru prokuratorskiego, 2718 stron dotyczących oględzin dysków twardych w komputerach, a także protokoły rozprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie przeciwko Lwu Rywinowi.

Komisja zapoznała się również z przekazanymi jej tylko do wglądu podręcznymi aktami prokuratorskimi, liczącymi 1185 stron.

3. Inne działania podejmowane przez Komisję.
Komisja badając przekazaną jej przez Sejm sprawę ujawniła również pewne związane z nią wątki o charakterze pobocznym i w związku z tym skierowała do Prokuratora Generalnego 2 zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa:

1) znęcania się nad prawnie pozbawionym wolności byłym prezesem Zarządu PZU Życie S.A. Grzegorzem Wieczerzakiem tj. czynu z art. 247 § 1 Kodeksu karnego (Prokuratura Okręgowa w Warszawie na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 umorzyła wcześniej dochodzenie w tej sprawie, wobec stwierdzenia, że czynu nie popełniono),

2) przeciwko wiarygodności dokumentów, polegającego na bezprawnym usunięciu z art. 36 projektu ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji wyrazów "lub czasopisma" tj. czynu z art. 270 § 1 Kk (Prokuratura Apelacyjna w Warszawie wszczęła w tej sprawie śledztwo i jest ono w toku).
OKILICZNOŚCI TOWARZYSZĄCE

1. Okoliczności towarzyszących próbie wymuszenia przez Lwa Rywina korzyści majątkowych i politycznych w zamian za spowodowanie zaniechania wprowadzenia niekorzystnych dla prywatnych mediów zmian w ustawie o radiofonii i telewizji oraz za odpowiadające ich interesom decyzje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a także ustalenie osób, które miały inicjować powyższe działania przedstawione w "Gazecie Wyborczej" z dnia 27 grudnia 2002 r. oraz w innych mediach.
Leszek Miller pełniący funkcję Prezesa Rady Ministrów RP, Aleksandra Jakubowska pełniąca funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury, Lech Nikolski pełniący funkcję szefa gabinetu politycznego Prezesa Rady Ministrów, Robert Kwiatkowski pełniący funkcję prezesa zarządu TVP S.A. oraz Włodzimierz Czarzasty będący członkiem KRRiT działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wspólnie i w porozumieniu w lipcu 2002 roku, popełnili przestępstwo łapownictwa czynnego opisane w art. 228 § 5 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w ten sposób, że wpływając na kształt nowelizowanej ustawy o radiofonii i telewizji oraz przebieg prac legislacyjnych za pośrednictwem Lwa Rywina występującego w imieniu “grupy trzymającej władzę” złożyli w lipcu 2002 roku propozycję korupcyjną przedstawicielom Agora S.A., a to w dniu 15 lipca 2002 roku Wandzie Rapaczyńskiej i Piotrowi Niemczyckiemu oraz w dniu 22 lipca 2002 roku Adamowi Michnikowi, polegającą na zażądaniu korzyści majątkowej w postaci 17,5 mln. USD, a nadto uczynieniu Lwa Rywina prezesem spółki Polsat S.A. oraz zobowiązaniu się Agory do nie atakowania premiera i rządu przez “Gazetę Wyborczą” w zamian za zapewnienie w przedmiotowej ustawie korzystnego dla tego podmiotu kształtu przepisów umożliwiających zakup telewizji Polsat.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w wysokim stopniu uprawdopodobnia przedstawioną wyżej tezę, uzasadniając prowadzenie postępowania karnego w sprawie wymienionych wyżej osób.
Ustalenia faktyczne
Komisja Śledcza, w oparciu o przeprowadzone dowody, ustaliła następujący stan faktyczny:
Prace nad projektem ustawy nowelizującej ustawę o radiofonii i telewizji rozpoczęto w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, kiedy to przewodniczący tego organu Juliusz Braun w dniu 30 maja 2001 r. powołał zespół ekspertów. Zadaniem tego zespołu miało być uporządkowanie wszelkich zgłoszonych dotychczas koncepcji związanych z nowelizacją ustawy o RTV, spisanie aktualnych propozycji oraz zebranie od nadawców opinii w tej sprawie (prot. posiedz. KRRiT z 6 czerwca 2001 r., k. 2). Zainicjowanie wskazanych prac uzasadniane było ponadto koniecznością stworzenia podstaw prawnych do wprowadzenia w Polsce cyfrowej radiofonii i telewizji uwzględniających zmiany technologiczne w dziedzinie mediów elektronicznych, dostosowaniem zakresu i sposobu działania nadawców publicznych do obecnych warunków rynkowych oraz harmonizacją polskiego prawa z dyrektywami unijnymi (zeznania Juliusza Brauna z 8 marca 2003 r., k. 2 – 3).Działania podjęte w KRRiT nie były poprzedzone uruchomieniem przez rząd prawidłowych procedur legislacyjnych. Brak było założeń rządowej polityki audiowizualnej, a minister kultury nie podjął decyzji o zainicjowaniu prac legislacyjnych nad projektem ustawy i nie wydał dyspozycji o przekazaniu prac nad ustawą do KRRiT. Krajowa Rada nie była w konsekwencji upoważniona do samodzielnego rozpoczęcia procesu legislacyjnego, w związku, z czym na tym etapie można zasadnie mówić o nieformalnych działaniach tego organu.
Zespół ekspertów, powołany przez przewodniczącego Brauna, składał się z osób powiązanych z kręgami lewicowymi oraz z mediami publicznymi (w tym zwłaszcza z kierowaną przez Roberta Kwiatkowskiego TVP) oraz z KRRiT. Jedyną osobą spoza klucza politycznego był w tej grupie Andrzej Zarębski. Zespołem oficjalnie kierował Juliusz Braun, ale faktycznie na jego czele stanął Witold Graboś, były senator SLD i bliski znajomy Roberta Kwiatkowskiego. Od początku prac nad ustawą zadbano, zatem o odpowiednią reprezentację interesów mediów publicznych, na co wpływ miał w dużej mierze Robert Kwiatkowski. (zeznania Bolesława Sulika z 3 kwietnia 2003 r., k. 88)
Zespół rozpoczął prace w czerwcu 2001 r. Zgodnie z tym, czego można było oczekiwać, projekt ewoluował od początku w stronę wzmocnienia dominującej pozycji TVP na rynku oraz przyznania daleko idących uprawnień kontrolnych KRRiT (zeznania Andrzeja Zarębskiego w prokuraturze z 16 stycznia 2003 r., k. 192 - 193).
W swoich pracach zespół wiele uwagi poświęcał kwestii przyszłej prywatyzacji lub likwidacji części mediów publicznych. Projekt zespołu ekspertów stwarzał możliwość prywatyzacji wysoce nierentownych ośrodków regionalnych TVP, które miały zostać przekształcone w odrębny od TVP podmiot pod nazwą Polska Telewizji Regionalna. Już na etapie prac w KRRiT postanowiono “wydzielić telewizję regionalną jako spółkę – córkę telewizji publicznej. Spółkę tę utworzono by z potencjału kadrowego, produkcyjnego i lokalowego obecnych oddziałów terenowych TVP S.A. W całości byłaby ona własnością TVP S.A.” (protokół z posiedzenia KRRiT z 29 października 2003 k. 4). Znamienne jest, że przepisy dotyczące Polskiej Telewizji Regionalnej powstały w ścisłej współpracy z zarządem TVP, w którego siedzibie odbywały się często nieformalne spotkania członków zespołu ekspertów KRRiT (zeznania Andrzeja Zarębskiego z 4 kwietnia 2003 r. – k. 5; zeznania Jarosława Sellina z 13 maja 2003 r., k. 13).
W związku z planami restrukturyzacji mediów publicznych w zespole ekspertów oraz na posiedzeniach KRRT zgłaszane były również propozycje zaniechania enumeratywnego wyliczenia w ustawie liczby programów telewizji publicznej. (zeznania Jarosława Sellina z 13 maja 2003 r., k. 11; protokół z posiedzenia KRRiT z 29 października 2001 r., k. 24). Ostatecznie projekt zespołu pozostawiał jednak zapis, że telewizja publiczna powołana jest do nadawania dwóch ogólnopolskich programów telewizyjnych. Natomiast w samej KRRiT, pomiędzy 22 listopada a 5 grudnia 2001 r., doszło do wprowadzenia w projekcie niezauważonej przez członków KRRiT zmiany redakcyjnej, polegającej na usunięciu słowa “dwóch” z przepisu określającego zadania TVP w zakresie rozpowszechniania ogólnopolskich programów telewizyjnych. Nie oznaczenie liczby programów stwarzało możliwość zaniechania nadawania i likwidacji jednego z programów TVP a następnie KRRiT rozpoczęłaby postępowanie koncesyjne na zwolnione częstotliwości. (zeznania Andrzeja Zarębskiego z 5 kwietnia 2003 r., k.35; zeznania Juliusza Brauna z 8 marca 2003 r., k.54, 58 – 59).
Jako zagorzały zwolennik idei prywatyzacji części mediów publicznych w samej KRRiT dał się poznać w tamtym okresie Włodzimierz Czarzasty, który postulował prywatyzację ośrodków regionalnych TVP oraz prywatyzacji jednego z programów ogólnopolskich Polskiego Radia (protokół z posiedzenia KRRiT z 29 października 2001 r., k.21 – 22; zeznania Włodzimierza Czarzastego z 19 marca 2003 r., k. 8 i 45). Poparcie Włodzimierza Czarzastego dla prywatyzacji części mediów publicznych potwierdzili także Andrzej Zarębski i Bolesław Sulik. (zeznania Andrzeja Zarębskiego z 4 kwietnia 2003 r., k. 28; zeznania Bolesława Sulika z 2 kwietnia 2003 r., k. 17). Juliusz Braun zeznał, że to właśnie Włodzimierz Czarzasty podczas prac nad nowelizacją w KRRiT przedstawił projekt prywatyzacji części mediów publicznych, wychodzący zupełnie poza zakres działania zespołu ekspertów. Ze swej propozycji, na późniejszym etapie prac Czarzasty się wycofał. Niewątpliwie jednak do końca prac w KRRT był on zwolennikiem prywatyzacji radia publicznego oraz programów regionalnych TVP (zeznania Juliusza Braun z 8 marca 2003 r., k.21).
W tym okresie Włodzimierz Czarzasty wielokrotnie spotykał się z Robertem Kwiatkowskim, a ich rozmowy dotyczyły bezpośrednio spraw związanych z przygotowywanym w KRRiT projektem nowelizacji ustawy (zeznania Włodzimierza Czarzastego z 20 marca 2003 r., k. 18 i n.).
W okresie prac nad projektem w KRRiT wiele uwagi poświęcono problemom nadmiernej koncentracji na rynku mediów. Od początku prac zespołu miało miejsce lansowanie przez Witolda Grabosia propozycji przepisów dekoncentracyjnych, które dawałyby KRRiT wyłączność w ocenie pozycji dominującej podmiotów na rynku medialnym oraz prawo cofnięcia koncesji w razie osiągnięcia przez któryś z podmiotów takiej pozycji (prot. posiedz. KRRiT z 10 lipca 2001 r., k. 3). Propozycje te odpowiadały poglądom prezentowanym w tamtym czasie publicznie przez Włodzimierza Czarzastego.
Początkowo rolę eksperta KRRiT w zakresie rozwiązań dekoncentracyjnych pełnił prof. Piątek. Gdy jednak na skutek konfliktu z Włodzimierzem Czarzastym zrezygnował on z udziału w pracach nad ustawą, Włodzimierz Czarzasty przejął faktycznie rolę głównego eksperta i pomysłodawcy w tym zakresie (zeznania Juliusza Brauna z 8 marca 2003 r., k. 78). To on 4 stycznia 2002 r. relacjonował na posiedzeniu KRRiT kwestie koncentracji na rynku mediów, poświęcając wiele uwagi pozycji Agory na tym rynku. On był także autorem propozycji zakazu krossowania, jaka została przedstawiona Krajowej Radzie na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2002 r. Na skutek sprzeciwów, jakie przepis ten zrodził u członków KRRiT, Włodzimierz Czarzasty wycofał ostatecznie ze swego wniosku najdalej idące propozycje odnośnie krossowania mediów dotyczące wydawców prasy, co pozwoliło na przyjęcie w pozostałym zakresie wniosku głosami członków Krajowej Rady powiązanych z SLD i PSL. (prot. posiedz. KRRiT z 14 stycznia 2002 r., k. 4)
Pismem z 21 grudnia 2001 r. minister Jakubowska wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów o przekazanie jej kompetencji do prowadzenia uzgodnień międzyresortowych w sprawie projektu ustawy nowelizującej ustawę o radiofonii i telewizji oraz do prezentowania w tej sprawie stanowiska Rady Ministrów w Sejmie (pismo Aleksandry Jakubowskiej do Prezesa Rady Ministrów z 21 grudnia 2001 r. – w aktach sprawy). To wystąpienie Aleksandry Jakubowskiej miało na celu jedynie formalne usankcjonowanie jej roli w pracach nad ustawą. Faktycznie bowiem już wcześniej Leszek Miller podjął, poza wszelkimi procedurami rządowymi, decyzję o powierzeniu prac nad nowelizacją ustawy medialnej Aleksandrze Jakubowskiej. Potwierdził to Andrzej Celiński, który zeznał, że w rozmowie z połowy grudnia 2001 r. Aleksandra Jakubowska poinformowała go, że premier zadecydował, że to ona z ramienia ministerstwa kultury zajmowała się będzie projektem nowelizacji (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 21listopada 2003r., k. 36; zeznania Andrzeja Celińskiego z 24 września 2003r., k.4).
Oficjalne przekazanie rządowi projektu ustawy przez KRRiT nastąpiło 15 stycznia, 2002 r., kiedy to na spotkaniu z przedstawicielami rządu przewodniczący Juliusz Braun wręczył go Premierowi. W trakcie spotkania, w którym obok Premiera uczestniczyła również Aleksandra Jakubowska, Adam Halber szczegółowo zreferował treść przepisów dekoncentracyjnych, zaznaczając wyraźnie, że mogą one hamować nadmierną ekspansję Agory na rynku mediów. Podczas tego spotkania Juliusz Braun zaproponował Premierowi, aby przekazano mu uprawnienia do prowadzenia negocjacji międzyresortowych związanych z projektem. Wywołało to zdecydowany protest Aleksandry Jakubowskiej, która “przypomniała” Premierowi, że stosowne upoważnienie w tym zakresie “przekazano” już ministrowi kultury. (zeznania Juliusza Brauna z 8 marca 2003 r., k. 7 i 84 – 87; zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k. 7 – 8; zeznania Jarosława Sellina z 13 maja 2003 r., k. 21)
Po zapoznaniu się z projektem nowelizacji przez nadawców prywatnych przesłali oni w dniu 8 lutego 2002 r. pismo protestacyjne do Premiera. Krytyka projektu ze strony nadawców prywatnych dotyczyła od początku między innymi rygorystycznych przepisów dekoncentracyjnych autorstwa KRRiT, które faktycznie blokowały rozwój krajowych koncernów medialnych, a niektóre zmuszały nawet do rezygnacji z części posiadanych stacji. (zeznania Andrzeja Zarębskiego z 4 kwietnia 2003 r., k.86). Została ona podtrzymana podczas międzynarodowej konferencji dotyczącej przyszłości rynku medialnego w Polsce, zorganizowanej w dniu 13 lutego przez Polską Konfederację Nadawców Prywatnych (zeznania Andrzeja Zarębskiego z dn.4 kwietnia 2003 r., k. 15), a następnie podczas spotkania grupy około 20 nadawców z minister Aleksandrą Jakubowską w dniu 21 lutego 2002 r.
Podczas posiedzenia kierownictwa ministerstwa kultury w Radziejowicach w dniu 18 lutego 2002 r. minister Celiński opowiedział się przeciwko zbyt rygorystycznym przepisom antykoncentracyjnych (zeznania Andrzeja Celińskiego z 24 września 2003 r., k. 16 – 17, zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 8 października 2003 r., k. 120 – 121).
8 marca 2002 r. odbyła się konferencja uzgodnieniowa na której posiedzenie wpłynęło 126 uwag od ministerstw i urzędów do projektu nowelizacji. Wiele z uwag nie zostało w ogóle uwzględnionych, jak na przykład uwagi zgłoszone przez UOKiK. (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k. 11; zeznania Cezarego Banasińskiego z 1 lipca 2003 r., k. 30).
Po konferencji uzgodnieniowej pozostało w dalszym ciągu kilkadziesiąt nieusuniętych rozbieżności. Wszystkich nie udało się uzgodnić także 18 marca 2002 r. na komitecie stałym Rady Ministrów. Jedna z nich dotyczyła zastrzeżeń Prezesa UOKiK pod adresem zbyt rygorystycznych jego zdaniem rozwiązań dekoncentracyjnych. (zeznania Leszka Millera z 18 czerwca 2003 r., k. 9; zeznania Aleksandra Proksy z 2 lipca 2003 r., k. 8 i 38; zeznania Ewy Ziemiszewskiej z 19 sierpnia 2003 r., k. 27). Pomimo tego stanu rzeczy projekt, do którego w dalszym ciągu brakowało podstawowych aktów wykonawczych, został 19 marca w godzinach porannych umieszczony w trybie pilnym w porządku obrad Rady Ministrów. Stało się tak na skutek dyspozycji Premiera przekazanej przez ministra Wagnera sekretarzowi Rady Ministrów Aleksandrowi Proksie.
Charakterystyczne jest, że pomimo krytycznych głosów ze strony nadawców prywatnych, ministra kultury i Prezesa UOKiK, Aleksandra Jakubowska zdecydowała o zaostrzeniu i tak już bardzo rygorystycznych przepisów dekoncentracyjnych zawartych w projekcie ustawy. Zwracał na to uwagę członkom Rady Ministrów obecny na jej posiedzeniu w dniu 19 marca 2002 r. Juliusz Braun, podkreślając przy tym wyraźnie “antyagorowy” kierunek przyjętych rozwiązań (prot. posiedz. Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. – w aktach sprawy).
Najistotniejszą zmianą wprowadzoną w tej mierze przez minister Jakubowska był ustawowy zakaz posiadania telewizji ogólnopolskiej przez właściciela ogólnopolskiej gazety lub czasopisma. Wprowadzony przez Jakubowską do projektu zakaz krossowania wymierzony był wyraźnie w znane powszechnie plany rozwojowe Agory, która od 2001 r. nosiła się z zamiarem zakupu kontrolnego pakietu akcji telewizji Polsat i szedł w kierunku zbliżonym do odrzuconych w styczniu przez KRRiT propozycji Włodzimierza Czarzastego. Zdawała sobie z tego sprawę zarówno Aleksandra Jakubowska, jak i pozostali czołowi politycy SLD, w tym premier L. Miller. Wystarczy wspomnieć, że Lech Nikolski publicznie ogłosił wówczas tezę o możliwości powstrzymania “Gazety Wyborczej” w kontekście planowanej transakcji z Polsatem (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k. 48).
Również Robert Kwiatkowski opowiadał się za przyjętymi przez minister Jakubowską restrykcyjnymi rozwiązaniami, czemu dał wyraz w swojej rozmowie z Heleną Łuczywo w dniu 8 marca 2002 r. (zeznania Heleny Łuczywo z 4 marca 2003r., k. 20 – 21).
W pracach nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji prowadzonych przez Aleksandrę Jakubowską forsowała ona zatem rozwiązania dekoncentracyjne wymierzone przeciwko Agorze, jak i starała się zabezpieczyć interesy Włodzimierza Czarzastego i Roberta Kwiatkowskiego. Przykładem tego było wprowadzenie do projektu ustawy, który trafił pod obrady Rady Ministrów 19 marca 2002 r. przepisów zezwalających na prywatyzację za zgodą ministra skarbu oddziałów regionalnych TVP, co stanowiło powrót do koncepcji Roberta Kwiatkowskiego i Włodzimierza Czarzastego. Zapisy te znalazły się w projekcie za wiedzą i przyzwoleniem Aleksandry Jakubowskiej Na posiedzeniu w dniu 19 marca 2002 r. Rada Ministrów przyjęła bez zmian projekt nowelizacji przygotowany przez minister Jakubowską. Praktycznie członkowie rządu nie mieli możliwości zapoznać się z ostateczną wersją tego dokumentu. Co więcej, rozbieżności, które nie zostały usunięte na komitecie stałym Rady Ministrów w ogóle nie były przedmiotem obrad. (prot. posiedz. Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. – w aktach spraw).
Już po przyjęciu projektu przez Radę Ministrów, a przed przekazaniem go do Sejmu, Aleksandra Jakubowska dopuszczając się fałszerstwa oficjalnego dokumentu rządowego, wprowadziła w nim zmiany polegające na zlikwidowaniu możliwości prywatyzacji oddziałów regionalnych TVP za zgodą ministra skarbu. (prot. posiedz. Rady Ministrów z 19 marca 2002 r. – w aktach sprawy).
Powyżej wspomniana niedopuszczalna zmiana w zakresie przepisów umożliwiających prywatyzację oddziałów regionalnych TVP nie była jedynym przypadkiem manipulacji, jakiej dopuszczono się w stosunku do projektu ustawy w wersji uchwalonej 19 marca 2002 r. przez Radę Ministrów. Otóż w kluczowym z punktu widzenia dekoncentracji na rynku mediów art. 36 projektu, podczas prac prowadzonych w KRRiT po posiedzeniu Rady Ministrów wykreślono słowa “lub czasopisma”, co miało ten skutek, że wbrew stanowisku przyjętemu przez Radę Ministrów pozwalało na zakup ogólnopolskiej telewizji lub radia przez właściciela ogólnopolskiego czasopisma.
Zmiana ta - dokonana w okolicznościach noszących wszelkie cechy fałszerstwa oficjalnego dokumentu rządowego - umacniała jeszcze bardziej “antyagorowy” charakter przyjętych rozwiązań. Zostało to wykryte i podane do publicznej wiadomości przez prasę, co zmusiło rząd do reakcji i sprostowania rzekomego “błędu technicznego”, jakiego zgodnie z oficjalnym komunikatem dopuścić mieli się w tym przypadku urzędnicy ministerstwa kultury.
Aleksandra Jakubowska 27 marca 2002 r. stwierdziła, iż zmiana ta, pomimo że nastąpiła po przyjęciu projektu przez Radę Ministrów była wynikiem świadomego decyzji rządu (zeznania Anny Wojciechowskiej z 5 września 2003 r., k. 8; wypowiedź Aleksandry Jakubowskiej dla PAP z 25 marca 2002 r.). W trakcie spotkania z nadawcami prywatnymi 26 czerwca wiceminister Jakubowska, przedstawiając kierunki zmian proponowanych przez rząd w celu dojścia do kompromisu, w kwestii przepisów antykoncentracyjnych w pierwszym rzędzie poinformowała nadawców o zamiarze wykreślenia z projektu ustawy czasopism ogólnopolskich, “które tam się znalazły troszeczkę na zasadzie pewnego nieporozumienia”.
5 kwietnia 2002 r. odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy w Sejmie. Tego samego dnia wieczorem odbyło się w Kancelarii Prezydenta spotkanie nadawców prywatnych z Aleksandrem Kwaśniewskim. Wzięli w nim udział między innymi przedstawiciele Agory, Eurozetu, ITI, TV4 i RMF FM. Podczas spotkania Aleksander Kwaśniewski zadeklarował, że nie podpisze ustawy nowelizującej ustawę o radiofonii i telewizji w kształcie uchwalonym przez rząd, przedstawiając swoje zastrzeżenia między innymi do obecnych w niej rozwiązań dekoncentracyjnych. (zeznania Dariusza Szymczychy z 31 maja 2003 r., k. 4)
Z prośbą o spotkanie w tej sprawie zwróciła się niedługo potem do Prezydenta Aleksandra Jakubowska. Aleksander Kwaśniewski przystał na tę niecodzienną propozycję Jakubowskiej, ale po rozmowie z nią zdania nie zmienił. (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 29 marca 2003 r., k. 53). Bezskutecznie usiłował jeszcze interweniować w tej sprawie u ministra Szymczychy Robert Kwiatkowski. Prezydent podjął też działania związane z przygotowywaniem rozwiązań kompromisowych, które jednak nie zostały przedstawione (zeznania Stanisława Piątka w prokuraturze z 15 kwietnia 2003 k. 3).
9 maja 2002 r., przed posiedzeniem podkomisji sejmowej, minister Szymczycha przedstawił trzy główne zastrzeżenia Prezydenta do rządowej propozycji nowelizacji ustawy. Dotyczyły one przepisów dekoncentracyjnych zakazujących posiadania telewizji ogólnopolskiej przez właściciela ogólnopolskiej gazety, nadmiernego rozszerzenia kompetencji KRRiT oraz wprowadzonej projektem dwukadencyjności członków tego organu. (zeznania Dariusza Szymczychy z 31 maja 2003 r., k. 4)
Jednocześnie od marca 2002 r. trwała gwałtowna krytyka polityki medialnej rządu ze strony zachodnioeuropejskiej, a nawet amerykańskiej opinii publicznej, co niewątpliwie komplikowało sytuację rządu Leszka Millera w okresie trwających negocjacji członkowskich z Unią Europejską. (zeznania Leszka Millera z 26 kwietnia 2003 r., k. 11 i n.; zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k. 28 i n.)
Te dwa czynniki, a więc presja ze strony zachodniej prasy i polityków oraz niespodziewany opór ze strony Aleksandra Kwaśniewskiego zadecydowały o częściowej zmianie dotychczasowej polityki rządu Leszka Millera wobec mediów prywatnych.
W połowie czerwca 2002 r. Leszek Miller polecił minister Jakubowskiej rozeznać możliwości ustępstw wobec nadawców prywatnych, które mogłyby stanowić podstawę przygotowania autopoprawki do rządowego projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k. 27 – 28; zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 29 marca 2003 r., k. 107 – 110; zeznania Aleksandry Jakubowskiej w prokuraturze z 13 stycznia 2003 r., k. 102; zeznania Leszka Millera z 26 kwietnia 2003 r., k. 10).
19 czerwca 2002 r. Aleksandra Jakubowska przedstawiła Leszkowi Millerowi pisemną informację w tej sprawie, którą przygotowała po konsultacjach przeprowadzonych między innymi z Robertem Kwiatkowskim i Lechem Nikolskim (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r. – k. 28, zeznania Aleksandry Jakubowskiej29 marca 2003 r., k. 19 – 22; zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 1 kwietnia 2003 r., k. 68 – 69, zeznania Aleksandry Jakubowskiej w prokuraturze z 13 stycznia 2003 r., k. 102). Wówczas premier Miller polecił minister Jakubowskiej oraz Lechowi Nikolskiemu zorganizowanie spotkania z przedstawicielami mediów prywatnych. (zeznania Leszka Millera z 18 czerwca 2003 r., k. 10; zeznania Lecha Nikolskiego z dn.15 kwietnia 2003 k. 46).
26 czerwca 2002 r. Leszek Miller spotkał się z przedstawicielami prywatnych nadawców. W spotkaniu tym wzięli również udział Aleksandra Jakubowska i Lech Nikolski, który odtąd “oficjalnie” już zaczął koordynować prace nad ustawą. Premier zadeklarował ze strony rządu ogólną wolę kompromisu i podał do publicznej wiadomości decyzję o podjęciu prac nad autopoprawką. Za pretekst dla takiej decyzji rządu wykorzystano nowe dyrektywy unijne w zakresie radiofonii i telekomunikacji. Odnośnie polityki dekoncentracyjnej głos zabrała Aleksandra Jakubowska, zapowiadając złagodzenie w tym zakresie przepisów i mówiąc po raz pierwszy o możliwości ich procentowego ujęcia. Wspomniała także, że “być może to będzie 20%”. Podczas spotkania nie padły jednak ze strony Premiera i Aleksandry Jakubowskiej zapewnienia, które mogłyby zostać odczytane jako zapowiedź umożliwienia Agorze w przyszłości zakupu telewizji ogólnopolskiej. (stenogram ze spotkania 26 czerwca – w aktach sprawy).
Aleksandra Jakubowska przystąpiła do prac nad autopoprawką w drugiej połowie czerwca 2002 r. (opinia 147/105/0312, Nr Dz. E. 3785/2003/I, s. 97, w aktach sprawy), pewne przygotowania w tym kierunku rozpoczęły się już 14 czerwca ( opinia 147/105/0312, Nr Dz. E. 3785/2003/I, s. 17, 74 w aktach sprawy). W zakresie rozwiązań dekoncentracyjnych zmierzała ona do wprowadzenia zasady, zgodnie z którą możliwe byłoby posiadanie jednego z trzech elementów rynku medialnego tj. radia ogólnopolskiego, telewizji ogólnopolskiej lub dziennika ogólnopolskiego przy równoczesnym wprowadzeniu zasady udziału procentowego w rynku. W ramach przyjętej konstrukcji możliwość zakupu przez Agorę telewizji ogólnopolskiej uzależniona była od dwóch czynników. Po pierwsze zasadnicze znaczenie posiadał zapis wyznaczający próg koncentracji mediów na rynku, po drugie zaś istotnym było określenie samej definicji rynku, bądź jako ogólnopolskiego, regionalnego i lokalnego łącznie, bądź ogólnopolskiego osobno. Według kształtu autopoprawki z dnia 3 lipca 2002 r. Agora nie mogłaby dokonać zakupu telewizji ogólnopolskiej bowiem próg wynosił 20% przy rozdziale rynków ogólnopolskich i lokalnych.
Już 5 lipca 2002 r. autopoprawka została po raz pierwszy skierowana przez Aleksandrę Jakubowską do Rady Ministrów. Znamienne jest, że choć 3 lipca rozesłała ona projekt prywatnym nadawcom do zaopiniowania, zakreślając termin nadsyłania uwag do 5 lipca o godz. 12.00, to już kilka godzin po upływie tego terminu (więc praktycznie bez możliwości dokonania analizy nadsyłanych uwag) skierowała gotowy projekt do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.(pismo A. Jakubowskiej z 5 lipca 2002 r. do sekretarza RM A. Proksy – w aktach sprawy).
Zmiana, jaka zaszła 6 lipca 2002 r. na stanowisku ministra kultury stała się przyczyną wycofania autopoprawki z porządku obrad Rady Ministrów. Wobec braku pisemnego wniosku nowego ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego, który żywił w tej sprawie poważne zastrzeżenia, autopoprawka nie stanęła również na posiedzeniu rządu w dniu 9 lipca (pismo Marka Wagnera z 27 października 2003 r.; pismo Aleksandra Proksy z 24 października 2003 r. – w aktach sprawy; zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 22 marca 2003 r., k.37).
9 lipca 2002 r. w Warszawie doszło do spotkania Andrzeja Zarębskiego i Marka Sowy z Lwem Rywinem. W trakcie rozmowy między nimi pojawił się wątek przepisów dekoncentracyjnych w autopoprawce. Andrzej Zarębski usiłował namówić Lwa Rywina do włączenia się w prace nad projektem autopoprawki, proponując mu między innymi wzięcie udziału w spotkaniu przedstawicieli nadawców prywatnych. Wówczas to Lew Rywin nieoczekiwanie oświadczył, że zaczął doradzać w sprawie ustawy o radiofonii i telewizji kołom rządowym. (zeznania Andrzeja Zarębskiego z 4 kwietnia 2003 r., k. 16; zeznania Marka Sowy z 17 maja 2003 r., k. 12 i 19).
10 lipca 2002 r. Robert Kwiatkowski, który poprzedniego dnia powrócił do Polski z wyjazdu zagranicznego, udał się z wizytą do Leszka Millera, u którego zabiegał o otrzymanie zaproszenia na spotkanie z nowym ministrem kultury w sprawie autopoprawki, zaplanowane na następny dzień. W tej sprawie Leszek Miller interweniował telefonicznie u minister Jakubowskiej. Kwiatkowski przestrzegał także Premiera przed zbyt daleko idącymi w autopoprawce ustępstwami rządu wobec prywatnych nadawców, co jego zdaniem łączyło się z osłabieniem w ustawie pozycji telewizji publicznej. (zeznania Leszka Millera w prokuraturze z 10 kwietnia 2003 r., k. 4 – 5; zeznania Leszka Millera z 26 kwietnia 2003 r., k. 21; zeznania Leszka Millera z 18 czerwca 2003 r., k. 87)
Tego samego dnia wieczorem doszło do pierwszego kontaktu Lwa Rywina z Wandą Rapaczyńską. W rozmowie telefonicznej Rywin zaoferował Prezes Agory swoją pomoc w sprawie projektu nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Lew Rywin stwierdził wówczas, że reprezentuje interesy grupy zbliżonej do rządu, która ma “moc sprawczą” i szuka rozwiązania zaistniałej sytuacji. Oświadczył również, że owa grupa miała prosić go w tej sprawie o wsparcie. (zeznania Wandy Rapaczyńskiej z dn.18 lutego 2003 r., k. 4; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w prokuraturze z 7 stycznia 2003 r., k.31; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w sądzie z 5 grudnia 2003 r., k. 3)
W wyniku wspomnianej rozmowy, 11 lipca o godzinie 12.00 Wanda Rapaczyńska odbyła spotkanie z Lwem Rywinem w kawiarni hotelu Bristol w trakcie którego wymieniony zauważył, że nieangażowanie się przez Agorę w praktyki korupcyjne szkodzi tej spółce, nadmieniając, że z tego powodu Agora nie będzie miała możliwości wygrania przetargu na Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Podczas rozmowy Rywin podkreślił, że znajduje się w grupie doradców Premiera zajmujących się ustawą o radiofonii i telewizji. Podczas przedmiotowego spotkania Wanda Rapaczyńska na prośbę Lwa Rywina przekazała mu dokumenty zawierające opis punktów spornych w ustawie oraz propozycje zmian, które udostępniane były przez Agorę wszystkim zainteresowanym podmiotom. (zeznania Wandy Rapaczyńskiej z dn.18 lutego 2003 r., k. 4; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w prokuraturze z 7 stycznia 2003 r., k.31; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w sądzie z 5 grudnia 2003 r., k. 3 – 4).
O godzinie 11.48 i 11.50, a więc tuż przed spotkaniem z Wandą Rapaczyńską, Lew Rywin kontaktował się telefonicznie z Robertem Kwiatkowskim (bilingi w aktach sprawy).
11 lipca 2002 r. o godzinie 13.00 rozpoczęło się w ministerstwie kultury spotkanie z nadawcami prywatnymi oraz przedstawicielami organizacji zarządzających prawami autorskimi w sprawie autopoprawki. W spotkaniu tym na imienne zaproszenie wystosowane przez minister Jakubowską wziął udział między innymi Lew Rywin, który stanowczo wypowiadał się w jego trakcie o konieczności dojścia do kompromisu. (zeznania Waldemara Dąbrowskiego z 16 kwietnia 2003 r., k. 4; zeznania Marka Sowy z 17 maja 2003 r., k. 8)
Bezpośrednio po spotkaniu w ministerstwie kultury miała miejsce rozmowa pomiędzy Lwem Rywinem i Robertem Kwiatkowskim, podczas której Rywin zdał Kwiatkowskiemu relację ze swojej rozmowy z Wandą Rapaczyńską i oświadczył, że Agora jest skłonna do kompromisu. (zeznania Roberta Kwiatkowskiego z 19 lutego 2003 r., k. 17 – 18). Do kolejnego, tym razem telefonicznego kontaktu Roberta Kwiatkowskiego z Lwem Rywinem doszło 12 lipca o godzinie 9.53.
11 lipca w ministerstwie kultury powstała kolejna wersji autopoprawki, która pomimo pewnych zmian w zakresie sformułowania zakazu krossowania w dalszym ciągu uniemożliwiała Agorze kupno telewizji Polsat.
13 lipca Robert Kwiatkowski udał się do Premiera, specjalnie po to, by zdać mu relację ze swojej rozmowy z Lwem Rywinem. Poinformował wówczas Leszka Millera o tym, że Rywin chce się podjąć dalszego pośrednictwa w sporze pomiędzy rządem i Agorą, a także o gotowości Agory “do kompromisu” oraz o planach co do przyszłej prezesury Rywina w “nowym” (tj. zakupionym przez Agorę) Polsacie. Premier odesłał w tej sprawie Roberta Kwiatkowskiego do Aleksandry Jakubowskiej. (zeznania Leszka Millera w prokuraturze z 10 kwietnia 2003 r., k. 4 – 5; zeznania Leszka Millera z 26 kwietnia 2003 r., k. 21; zeznania Leszka Millera z 18 czerwca 2003 r., k. 87).
Dwa dni później, to jest 15 lipca 2002 r. około godziny 11.00 Lew Rywin zadzwonił do Wandy Rapaczyńskiej prosząc o pilne spotkanie i informując, że podczas weekendu spotkał się z Premierem na rybach, w związku z czym znane mu są już warunki przyszłego kompromisu. (zeznania Wandy Rapaczyńskiej z 18 lutego 2003 r., k.23; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w prokuraturze z 7 stycznia 2003 r., k. 31, zeznania Wandy Rapaczyńskiej w sądzie z 5 grudnia 2003 r., k. 5 – 6). W trakcie umówionego spotkania, które odbyło się o godzinie 11.30 i trwało około 20 minut, Lew Rywin oznajmił Prezes Agory, iż przychodzi jako wysłannik Premiera, który w zamian za ustępstwa w sprawie przepisów antykoncentracyjnych w nowelizowanej ustawie o radiofonii i telewizji oczekuje pozytywnego nastawienia Gazety Wyborczej do rządu, przekazania za pośrednictwem Heritage Films na fundusz SLD 5% wartości transakcji za zakup przez Agorę Polsatu szacowanej na około 350 mln dolarów, z czego 30% płatne po wejściu ustawy w życie, zaś 70% po sfinalizowaniu transakcji, a nadto zatrudnienia Lwa Rywina, jako osoby Premiera, która zadba o jego interesy, na stanowisku prezesa Polsatu. Lew Rywin poinformował także Wandę Rapaczyńską o tym, że Premier oczekuje w tej sprawie pisemnego raportu zawierającego konkretne zobowiązania Agory, natomiast niezastosowanie się do wymienionych warunków spowoduje, że ustawa w pożądanym przez tę spółkę kształcie nie zostanie uchwalona przez Sejm (zeznania Wandy Rapaczyńskiej w prokuraturze z 7 stycznia 2003 r., k. 31 – 32; zeznania Wandy Rapaczyńskiej w sądzie z 5 grudnia 2003 r., k. 6 – 9; notatka Wandy Rapaczyńskiej sporządzona w 16 lipca 2002 r. – w aktach sprawy). Po zakończeniu rozmowy Lew Rywin powtórzył swoją propozycję również wiceprezesowi Agory Piotrowi Niemczyckiemu. (zeznania Piotra Niemczyckiego z 1 marca 2003r., k.3 – 4; zeznania Piotra Niemczyckiego w prokuraturze z 8 stycznia 2003 r., k.54; zeznania Piotra Niemczyckiego w sądzie z 12 grudnia 2003 r., k. 6 - 7). Z przebiegu tego spotkania Wanda Rapaczyńska 16 lipca sporządziła, na prośbę Adama Michnika, notatkę, którą przekazała mu tego samego dnia (zeznania Wandy Rapaczyńskiej z 18 lutego 2003 r., k. 3, 5, 26 – 27; zeznania Adama Michnika w sądzie z 16 grudnia 2003 r., k. 3)
W dniu 15 lipca 2002 roku tuż po zakończeniu spotkania Lwa Rywina z Wandą Rapaczyńską o godzinie 11.54 oraz 11.56 do wymienionego telefonował Robert Kwiatkowski, natomiast o godzinie 13.09 prezes TVP dzwonił do Aleksandry Jakubowskiej. Bezpośrednio po tej ostatniej rozmowie Robert Kwiatkowski wykonał kolejny telefon do Lwa Rywina. Tego dnia Robert Kwiatkowski jeszcze czterokrotnie kontaktował się z Aleksandrą Jakubowską, a to o godzinie 17.00, 18.00, 18.33 oraz 19.33. (bilingi – w aktach sprawy)
O godzinie 12.00 rozpoczęło się przyjęcie w ambasadzie francuskiej, na którym doszło do spotkania Lwa Rywina z Robertem Kwiatkowskim. (zeznania Roberta Kwiatkowskiego z 20 lutego 2003 r., k. 13; zdjęcia opublikowana przez prasę).
Jednocześnie 15 lipca 2002 r. Aleksandra Jakubowska, pomimo braku wymaganego przepisami pisemnego stanowiska ministra kultury, po raz kolejny skierowała projekt autopoprawki do Rady Ministrów. Czyniąc to powołała się na ustną dyspozycję samego Premiera (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 21 listopada 2003 r., k. 49 i n.; zeznania Ewy Ziemiszewskiej z 18 listopada 2003 r., k. 24 – 25; zeznania Marka Wagnera z 20 listopada 2003 r., k. 5-6; notatka służbowa Aleksandra Proksy z 24 października 2003 r. – załącznik do akt; pismo Marka Wagnera do Szefa Doradców Premiera Grzegorza Rydlewskiego z dnia 27 października 2003 r. – załącznik do akt sprawy). Znamienne jest, że ta wersja autopoprawki w dalszym ciągu nie uwzględniała uwag nadawców prywatnych oraz zawierała przepisy dekoncentracyjne w wersji z 11 lipca 2002 r. uniemożliwiającej zakup telewizji ogólnopolskiej przez Agorę.
O wniesieniu autopoprawki pod obrady rządu Aleksandra Jakubowska poinformowała niektóre osoby zainteresowane, w tym Roberta Kwiatkowskiego, Włodzimierza Czarzastego oraz Wandę Rapaczyńską (zeznania Aleksandry Jakubowskiej z 7 listopada 2003 r., k.-16, 18). Około godziny 20.00, a więc już po