PETRAS VAITEKUNAS: „Kazachstan jest dla Litwy znaczącym partnerem gospodarczym".
Litwa popiera kandydaturę Kazachstanu na przewodnictwo OBWE w 2009 r., a Kazachstan  liczy jeszcze na poparcie Litwy w kwestii wstąpienia do WTO.
Wizyta litewskiej delegacji w Astanie, z Petrasem Vaitekunasem, ministrem spraw zagranicznych na czele, stała się dostrzegalnym wydarzeniem nie tylko w stosunkach między tymi dwoma krajami. Ostatnimi czasy obserwuje się aktywizację polityki Unii Europejskiej w stosunku do Azji Środkowej. Litwa już trzeci rok jest członkiem Unii Europejskiej.

Szefa litewskiego MSZ przyjął prezydent Nursułtan Nazarebajew. Przypomniał litewskiemu gościowi niektóre tezy zapisane w fundamentalnym dokumencie „Przesłanie prezydenta Republiki Kazachstan N. Nazarbajewa do ludu Kazachstanu.  Strategia ‘Kazachstan-2030´ na nowym etapie rozwoju Kazachstanu. Trzydzieści najważniejszych kierunków naszej polityki wewnętrznej i zagranicznej." Szczególnie o tym, że Kazachstan nadal będzie umacniać swoją rolę i autorytet jako odpowiedzialny członek współpracy regionalnej i wspólnoty międzynarodowej. Wyraża się to, zauważył prezydent, w naszych dobrosąsiedzkich stosunkach z Rosją i Chinami, które są priorytetowe, a także w naszym zainteresowaniu i posunięciach praktycznych w kwestii rozwoju partnerstwa strategicznego ze Stanami Zjednoczonymi i wielostronną współpracą z krajami Unii Europejskiej.

Po informacji oficjalnej, podczas tego spotkania, omówiono  nie tylko kwestie rozwoju stosunków dwustronnych, ale też perspektywy współpracy handlowo-gospodarczej Kazachstanu z Unią Europejską. Petras Vaitekunas uściślił, że omawiano także perspektywy dywersyfikacji tras energetycznych i kwestie bezpieczeństwa energetycznego. Temu problemowi poświęcono wiele uwagi także podczas spotkania z premierem Kazachstanu.

Premier Republiki Kazachstan, Karim Masimow nazwał Litwę perspektywicznym partnerem gospodarczym Kazachstanu, którego potencjał współpracy nie w pełni jest wykorzystany. I ważność współpracy gospodarczej z takim partnerem, zauważył premier, konkretyzuje się w formie rozwiniętej infrastruktury tranzytowo-transportowej, perspektyw niezawodnych dostaw surowca energetycznego i innych produktów eksportowych Kazachstanu na rynek Unii Europejskiej. Z kolei Petras Vaitekunas podkreślił, że Kazachstan dla Litwy jest „znaczącym partnerem gospodarczym". „Jesteśmy zainteresowani waszymi inwestycjami i zawarciem długoterminowych umów. Proponujemy Kazachstanowi, żeby zbudował na Litwie swój terminal dla ropy naftowej i ropopochodnych, a także sieć stacji paliw", powiedział minister. Poza tym Karim Masimow zauważył, że „Kazachstan, jak i wcześniej, liczy na poparcie Litwy w kwestii wstąpienia naszego kraju do WTO oraz wyraża uznanie za poparcie ze strony Wilna naszej kandydatury do OBWE".

Warto przypomnieć, że propozycja dla odległego Kazachstanu, żeby zbudował na Litwie swój terminal dla ropy i produktów ropopochodnych została złożona po tym, jak prezydent Litwy, Valdas Adamkus, zaproponował sąsiedniej Białorusi rozpatrzenie wariantu importu surowej ropy naftowej przez terminal w Kłajpedzie. Propozycja została wypowiedziana po tym, jak Rosja w styczniu, na kilka dni, zatrzymała dostawy ropy na Białoruś ze względu na sprzeczność interesów wywołanych wprowadzeniem nowych opłat eksportowych. A dosłownie w przeddzień opisywanej wizyty ministra Petrasa Vaitekunasa w Astanie, ambasador Białorusi w Wilnie oświadczył grupie litewskich urzędników, że Białoruś planuje od 2008 roku importować surową ropę naftowa przez litewskie terminale. „Rozważamy możliwość importu surowej ropy naftowej z Wenezueli i Iranu, co za tym idzie, rozpatrujemy możliwość  wykorzystania terminali naftowych Butinge i Klaipedos", powiedział białoruski ambasador. Według jego słów import surowej ropy naftowej przez Litwę może wynieść do siedmiu milionów ton rocznie, to jest jedną trzecią zapotrzebowania Białorusi. A pierwsze dostawy mogą się zacząć w 2008 roku, chociaż nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji.  Zdaniem obserwatorów, obecnie, polityka dywersyfikacji marszrut energetycznych bardziej realnie wygląda we współpracy Litwy i Unii Europejskiej z Kazachstanem niż Białorusi z Wenezuelą i Iranem. Szczególnie, jeśli  wziąć pod uwagę dzisiejsze, trudne stosunki Unii Europejskiej z Iranem. Wydaje się prawie niewiarygodnym, żeby Litwa zademonstrowała różnice polityczne z Brukselą w tej  kwestii politycznej.  Zresztą nie zawadzi wspomnieć także o ograniczonych kontaktach Wilna z oficjalnym Mińskiem. Jak wiadomo ograniczenia te funkcjonują w ramach znanych decyzji Unii Europejskiej, potępiających politykę reżimu sprawującego władzę na Białorusi. Nawet trudno sobie przypomnieć, kiedy szefowie resortów spraw zagranicznych sąsiadujących z sobą krajów, Litwy i Białorusi, wymienili wizyty.  Dlatego niezwykle interesującym i znamiennym są oświadczenia, które wymienili na spotkaniu w Astanie ministrowie praw zagranicznych Kazachstanu i Litwy.

„ Litwa popiera kandydaturę Kazachstanu na przewodnictwo OBWE w 2009 roku", oświadczył szef resortu spraw zagranicznych Litwy, Petras Vaidekunas. Minister przekazał też kazachskim oficjelom zaproszenie na spotkanie, w kwestiach energetyki, na najwyższym szczeblu, które zostanie zorganizowane w tym roku w Wilnie. Na spotkanie zapraszani są przedstawiciele Europy Północnej i Środkowej, Południowego Kaukazu i Azji Środkowej. Petras Vaidekunas zachęcił także kazachskich przedsiębiorców, żeby aktywniej pracowali na rynku U.E. „Uważam, że droga dla przedsiębiorczości kazachskiej do Europy przez Litwę byłaby jedną z najkrótszych", powiedział Petras Vaitekunas.

„Chciałbym wyrazić uznanie dla ministra spraw zagranicznych Litwy za potwierdzenie poparcia kandydatury Kazachstanu do przewodniczenia OBWE w 2009 roku. My, z kolei, popieramy kandydaturę Litwy na rok 2010", oświadczył szef resortu spraw zagranicznych Kazachstanu, Marat Tażin, na kończącej spotkanie konferencji prasowej. Podkreślono także, że zakończona sukcesem integracja Litwy z Unią Europejską pomogła jej zostać liderem regionu. Doświadczenie Litwy, według słów szefa kazachskiego MSZ, Marata Tażina, jest szczególnie ważne w tworzeniu strategii stosunków U.E. z państwami Azji Środkowej. Kazachstan zainteresowany jest rozszerzeniem współpracy z U.E. i przywołuje do pomocy doświadczenie litewskich ekspertów z nadzieją, że Litwa odegra w tym ważną rolę.

Pośród rezultatów wizyty szefa MSZ Litwy w Kazachstanie zauważa się między innymi porozumienie co do posiedzenia międzyrządowej komisji dwustronnej. Ostatnie spotkanie w ramach komisji odbyło się w 2001 roku.  

Roman Jakowlewski «Wider Europe» (www.w-europe.org)
Tłum.: Radosław Januszewski